YKS Puan Hesaplama Rehberi: TYT, AYT ve OBP

Son güncelleme: 22 Haziran 2026

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonucunda elinize geçen üç haneli puanın arkasında, ilk bakışta göründüğünden daha katmanlı bir hesap vardır. Cevap kâğıdınızdaki doğru ve yanlışlar önce net'e, netler ham puana, ham puanlar standart puana dönüşür; ardından bunlara lise başarınızı temsil eden OBP eklenir ve nihai yerleştirme puanınız oluşur. Bu rehberde sınavın yapısından net hesabına, OBP'nin katkısından puan türlerine ve yerleştirme mantığına kadar tüm zinciri sade bir dille açıklıyoruz.

YKS'nin yapısı: TYT, AYT ve YDT oturumları

YKS, ÖSYM tarafından üç farklı oturumda uygulanır. Her oturum farklı bir amaca hizmet eder ve hangi bölümleri tercih etmek istediğinize göre hangi oturumlara girmeniz gerektiği değişir:

• TYT (Temel Yeterlilik Testi): 120 soruluk ilk oturum. 40 Türkçe, 20 Sosyal Bilimler (tarih, coğrafya, felsefe, din kültürü), 40 Temel Matematik ve 20 Fen Bilimleri (fizik, kimya, biyoloji) sorusundan oluşur. Tüm adaylar TYT'ye girer.
• AYT (Alan Yeterlilik Testleri): 160 soruluk ikinci oturum. 40 Türk Dili ve Edebiyatı–Sosyal Bilimler-1, 40 Sosyal Bilimler-2, 40 Matematik ve 40 Fen Bilimleri testlerini içerir. Lisans (4 yıllık) programları için gereklidir; aday yalnızca ilgilendiği testleri yapabilir.
• YDT (Yabancı Dil Testi): Tek bir yabancı dilden 80 sorudan oluşan oturum. Yalnızca dil bölümlerini hedefleyen adaylar girer.

Önemli bir ayrıntı: TYT puanı tek başına yalnızca ön lisans (2 yıllık) ve bazı programlar için yeterlidir. Çoğu lisans programı, TYT'nin yanında AYT puanını da ister.

Net nasıl hesaplanır? (Doğru − Yanlış/4)

Tüm hesabın başlangıç noktası nettir. YKS'de uygulanan kural, çoğunlukla "4 yanlış 1 doğruyu götürür" biçiminde ifade edilir. Her test için netiniz şu basit formülle bulunur:

Boş bıraktığınız sorular nete etki etmez; yalnızca yanlışlar netinizi düşürür. Örneğin Türkçe testinde 32 doğru ve 4 yanlışınız varsa netiniz 32 − (4 ÷ 4) = 31 olur. Her test kendi içinde değerlendirilir ve bir testteki fazla yanlış, başka bir testin doğrusunu etkilemez. Bu yüzden emin olmadığınız sorularda eleme yapamıyorsanız boş bırakmak çoğu zaman daha akılcıdır. Farklı doğru–yanlış senaryolarının netinizi nasıl değiştirdiğini görmek için YKS puan hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Ham puandan standart puana dönüşüm

Netler tek başına puan değildir. ÖSYM, her testin netini o yıl yayımladığı ağırlık katsayılarıyla çarpar ve tüm adaylara verilen 100'lük taban puanı ekleyerek ham puanı oluşturur. Ancak iki adayın aynı neti her zaman aynı "değeri" taşımaz: bir testin o yılki zorluğu, adayların ortalaması ve standart sapması dikkate alınarak netler standart puana çevrilir.

Standart puan sisteminde her testin ortalaması belirli bir değere (genel olarak 50'ye) sabitlenir; sizin standart puanınız, o testte ortalamanın ne kadar üzerinde ya da altında olduğunuzu gösterir. Dolayısıyla zor bir sınavda görece yüksek net yapmak, kolay bir sınavda aynı neti yapmaktan daha değerli olabilir. Bu mekanizma, farklı yıllardaki sınavları kıyaslanabilir kılmak için tasarlanmıştır. İşte bu nedenle herhangi bir sitedeki puan, ÖSYM açıklamadan önce yalnızca tahminîdir.

OBP nedir ve YKS'ye katkısı nasıl olur?

OBP, yani Ortaöğretim Başarı Puanı, lise boyunca elde ettiğiniz başarının sınava yansıyan karşılığıdır. Hesabı iki adımdan oluşur:

• Adım 1 — OBP'nin bulunması: 100 üzerinden olan lise diploma notunuz 5 ile çarpılır. Diploma notu en az 50, en çok 100 olabildiği için OBP 250 ile 500 arasında bir değer alır. Örneğin diploma notu 80 olan bir aday için OBP 80 × 5 = 400' dür.
• Adım 2 — Puana eklenmesi: Elde edilen OBP, genel katsayı olan 0,12 ile çarpılarak doğrudan ham puanınıza eklenir. 400'lük OBP için bu katkı 400 × 0,12 = 48 puan, en yüksek OBP'de (500) 60 puan, en düşükte (250) 30 puandır.

Yani OBP, yerleştirme puanınıza yaklaşık 30 ile 60 puan arasında bir katkı sağlar; lise başarısı yüksek bir aday için bu fark sıralamada çok belirleyici olabilir. Diploma notunuzu ve OBP'nizi netleştirmek için OBP hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.

Puan türleri (SAY / EA / SÖZ / DİL) ve hangi netler etkiler?

YKS'de hesaplanan tek bir puan yoktur; tercih edeceğiniz bölüme göre farklı puan türleri kullanılır. Her tür, TYT'nin yanında AYT'nin belirli testlerine ağırlık verir:

• TYT puanı: Yalnızca TYT netlerinden hesaplanır; ön lisans programları ve TYT ile öğrenci alan bölümler için kullanılır.
• SAY (Sayısal): TYT + AYT Matematik ve Fen Bilimleri ağırlıklıdır. Mühendislik, tıp, fen bölümleri bu türü kullanır.
• EA (Eşit Ağırlık): TYT + AYT Matematik ile Türk Dili ve Edebiyatı–Sosyal-1 ağırlıklıdır. Hukuk, iktisat, işletme, psikoloji gibi bölümler buradadır.
• SÖZ (Sözel): TYT + AYT'nin edebiyat ve sosyal bilimler testleri ağırlıklıdır. Tarih, coğrafya, sosyoloji, hukuk gibi bölümler bu türü kullanır.
• DİL: TYT + YDT (Yabancı Dil Testi) netlerinden hesaplanır. Mütercim-tercümanlık, dil ve edebiyat bölümleri içindir.

Kısacası TYT netleri her türe katkı sağlarken, AYT'deki hangi testlerde başarılı olduğunuz hangi puan türünde öne çıkacağınızı belirler.

TYT ve AYT baraj puanları

Geçmiş yıllarda tercih yapabilmek için belirli bir baraj puanı şartı vardı: TYT'de en az 150, AYT puan türlerinde ise en az 180 puan almak gerekiyordu. Ancak bu uygulama 2022 yılından itibaren kaldırıldı. Bugün geçerli kural şudur: ilgili puan türünde puanınızın hesaplanmış olması tercih yapmak için yeterlidir. Yani sınava girip puanı oluşan bir aday, ön lisans ya da ilgili türde lisans programlarını tercih edebilir.

Bununla birlikte bazı özel programların (tıp, hukuk, öğretmenlik gibi) kendi başarı sırası şartı bulunabilir. Bu, klasik bir baraj puanı değildir; belirli bir sıralamanın üzerinde olmanızı gerektiren ayrı bir koşuldur ve her yıl ÖSYM kılavuzunda açıklanır.

Yerleştirme mantığı

Tercih döneminde yaptığınız yerleştirme puanı; sınav netlerinizden oluşan ağırlıklı puan ile OBP katkısının toplamıdır. ÖSYM yerleştirmeyi tercih önceliği ve puan üstünlüğü ilkesine göre yapar: bir programı 1. sırada yazan ve puanı yeten aday, aynı programı 5. sırada yazan adaydan önce yerleşir. Kontenjan dolduğunda, o programın o yılki taban puanı ortaya çıkar.

Bu nedenle tercih listenizi yalnızca puana değil, geçmiş yılların taban puanlarına ve başarı sıralarına bakarak kurmanız önemlidir. Üniversitedeki akademik başarınızı (GANO) planlamak için ise üniversite not ortalaması aracını da göz önünde bulundurabilirsiniz.

Neden "tahmini" puan? Resmî hesabın farkı

İnternetteki puan hesaplayıcılar, geçmiş yılların katsayılarına ve örnek standart sapma değerlerine dayanarak bir tahmin üretir. Oysa resmî puan, o yılki sınavın gerçek istatistiklerine — testlerin ortalamalarına ve standart sapmalarına — göre ÖSYM tarafından hesaplanır. Bu değerler sınav uygulanmadan bilinemez. Dolayısıyla hesaplama araçlarındaki sonuç gerçeğe yakın bir öngörü sunar; ancak resmî sonucun yerini tutmaz. Kesin puan ve sıralamanız, ÖSYM'nin açıkladığı sonuç belgesinde yer alır.

Sık sorulan sorular

Kaç yanlış bir doğruyu götürür?

4 yanlış 1 doğruyu götürür. Net hesabında her testin yanlış sayısının dörtte biri, doğru sayısından düşülür: Net = Doğru − (Yanlış ÷ 4). Boş sorular nete etki etmez.

OBP'nin puana katkısı en fazla ne kadardır?

Diploma notu 100 olan bir adayın OBP'si 500'dür; bu da 0,12 katsayısıyla çarpılınca 60 puan katkı sağlar. En düşük OBP (250) ise 30 puanlık katkı verir. Yani OBP yerleştirme puanınıza yaklaşık 30–60 puan ekler.

TYT puanıyla 4 yıllık lisans okunabilir mi?

Genel olarak hayır. TYT puanı ön lisans (2 yıllık) ve TYT ile öğrenci alan sınırlı sayıda program için kullanılır. Çoğu lisans programı SAY, EA, SÖZ veya DİL türünde AYT/YDT puanı ister.

YKS'de baraj puanı hâlâ var mı?

Eski 150 (TYT) ve 180 (AYT) baraj puanları 2022'den itibaren kaldırıldı. Artık tercih yapmak için ilgili türde puanınızın hesaplanmış olması yeterlidir. Yalnızca bazı programlarda ayrı bir başarı sırası şartı bulunabilir.

Kaynaklar: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM, osym.gov.tr) tarafından yayımlanan YKS başvuru ve tercih kılavuzlarındaki yöntem, oran ve katsayılar.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Buradaki hesaplamalar tahminîdir; resmî puan, sıralama ve güncel kurallar için ÖSYM'nin açıkladığı kılavuz ve sonuç belgelerini esas alınız.